و بدان كه فناء قلب و عرش در حق تعالى وقتى باشد كه حق تعالى بر قلب و « 1 » عرش استوا نمايد و استواى حق تعالى بر عرش مثل استواى حق « 2 » است بر قلب و « 3 » ليكن استواى عرش ( ت ) از حضرت جلال بود ( گ ) « 4 » و استواى قلبى از حضرت جمال و اين معنى ( آ : برگ 59 ب ) از « الرّحمن الرّحيم » فهم شود « 5 » ، زيرا كه از ذكر « الرّحمن » ذوق صفات جلال از كبريا و عظمت و قدرت و عزت و شدت « 6 » و بطش و قوت حاصل آيد و « 7 » از ذكر « الرّحيم » ذوق صفات حال از رحمت و كرم و عطف « 8 » و تحنن و سلامت يافته شود . فلاجرم الف « 9 » سماوى بود ( و ) يا ارضى چنان كه عرش سماوى است و قلب ارضى ، از اينجاست كه الف علامت نصب آمد و « يا » « 10 » علامت جر و واو علامت رفع ، زيرا كه روح واسطه تعلق آمد ميان حق و خلق پس « الف » اسم حق باشد و « يا » « 10 » اسم خلق و واو اسم روح كه از عالم امر است ( ل ) « 11 » قال اللّه تبارك « 12 » و تعالى : « قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي ( 5 - 9 ) ( 17 : 85 ) « 13 » » .

--> ( 1 ) گ : و ندارد . ( 2 ) فوائح الجمال ، ص 52 و استواء الحق على العرش حسب استوائه فى القلوب إلا ان استواءه على العرش جلالى و استواءه فى القلوب جمالى و هو معنى « الرّحمن الرّحيم » فالرحمن هو المستوى على العرش و الرحيم هو المتجلى فى القلوب و هو معنى الألف و الياء فى الرّحمن الرّحيم و هذا سرّ ذوقىّ فإنك اذا ذكرت الرّحمن أو سمعته من غيرك وجدت و ذقت منه مجموع صفات الجلال من الكبرياء و العظمة و القدرة : العزة و التعالى و شدة البطش و القوة و اذا ذكرت « الرّحيم » أو سمعته من غيرك وجدت و ذقت منه مجموع صفات الجمال من الرحمة و الكرم و العطف و السّلام و النعمة . . ( 3 ) ب ، ل : ندارد . ( 4 ) گ : ص 425 ، ت : برگ 53 الف . ( 5 ) گ : مىشود . ( 6 ) آ ، گ : ندارد . گ : و شدت بطش . ( 7 ) ن : ندارد . ( 8 ) گ : عظمت ( به جاى عطف ) . ( 9 ) آ : از ( به جاى الف ) فوائح الجمال ، ص 52 فالألف سماوية و اليا أرضية و كذلك العرش سماوى و القلب ارضى فلهذا جهلت علامة النصب و الياء علامة الكسر و الواو علامة ( ص 53 ) الرفع لأن الرفع ما بين النصب و الكسر فإن الواو اسم الروح و الألف اسم الحق و الياء اسم الخلق ، فلذلك حجلت الأرواح منازل الأسرار و التعلقات بين الحق و الخلق ، هى الامر بين المكوّن و المكوّن و ينكشف لك من هذا معنى قوله عزّ و جلّ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي ( 5 - 9 ) ( 17 : 85 ) فإنه تفسير للروح . ( 10 ) ن : و يا و يا ( به جاى و يا ) . ( 11 ) ل : برگ 42 ب . ( 12 ) ب ، ت ، گ ، ل ، ن : ندارد . ( 13 ) قرآن مجيد : 17 ( سوره الاسرى ) : 85 ، ب : حاشيه برگ 53 الف . يعنى جمهور برين‌اند كه مراد از اين روح حيوانى است نه روح جمادى و نباتى كه پرسيده‌اند از حقيقت او كه حضرت حق خبر داد كه -